Türkiye kıyıları, çekiç başlılar ve büyük beyazlar gibi bilinen türler de dahil olmak üzere yaklaşık 50 köpek balığı türüne ev sahipliği yapmaktadır. Ancak paniğe kapılmadan önce gelin köpek balıklarını daha yakından tanıyalım.

Köpek balığı denilince herkes, keskin dişlerle donatılmış güçlü çenelere sahip devasa bir deniz yaratığının hayal eder. Tek bir amaç için tasarlanmış ve evrimleşmiş gibi… Avını yakalamak ve parçalamak. Aslında bu yanlış değil fakat köpek balıklarının tüm hikâyesini anlatmaz.

Yaz mevsimi geldi, deniz sezonu resmen açıldı! Türkiye’nin dört bir yanındaki sahiller tatilcilerle dolup taşıyor. Fakat son zamanlarda haberlerde sıkça karşımıza çıkan bir konu, birçok kişinin aklında aynı soru “Yüzerken karşıma çıkarsa ne olur?

Bu soruların cevabını merak edenler için hem bilgilendirici hem de iç rahatlatıcı bir yazı hazırladık.

Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olarak Akdeniz, Ege ve Karadeniz gibi farklı ekosistemlere ev sahipliği yapıyor. Bu denizlerde de elbette çeşitli köpek balığı türleri bulunuyor. Fakat bunların büyük çoğunluğu insanlara zarar vermeyen türlerdir.

İşte Türkiye kıyılarında nadiren de olsa rastlanabilen bazı köpekbalığı türleri:

• Kum Köpekbalığı (Carcharhinus plumbeus): En sık görülen türlerden biridir. Açık denizde yaşar ve insanlarla temastan kaçınır. Zararsızdır.
• Camgöz (Mustelus asterias): Genellikle Marmara ve Ege'de görülür. Küçük yapılıdır ve insanlara karşı ilgisizdir.
• Çekiç Başlı Köpekbalığı (Sphyrna spp.): Nadiren görülür. Egzotik görünüşüyle tanınır, ama saldırgan değildir.
• Mavi Köpekbalığı (Prionace glauca): Daha çok açık denizlerde yaşar. Türkiye kıyılarına nadiren yaklaşır.
• Büyük Beyaz Köpekbalığı: Filmlerden tanıdığımız bu tür, Türkiye sularında yaşamaz. Nadir olarak Akdeniz’in açıklarında tespit edilmiştir ancak kıyıya yaklaşmaz.

Köpekbalıkları İnsanlar İçin Tehlikeli mi?

Gerçek şu ki, dünyada her yıl köpek balığı saldırısı nedeniyle hayatını kaybeden insan sayısı, yıldırım çarpmasından ölen insan sayısından çok daha azdır. Türkiye'de ise bugüne kadar kayıtlara geçmiş ölümcül bir köpek balığı saldırısı bulunmamaktadır.

Akdeniz, 2.5 milyon km2’lik ve ortalama 1500 metre derinliğe sahip uçsuz bucaksız bir deniz. Vahşi canlıların insanların yoğun olduğu alanlarda uzak kalması için bolca alan sunar. Çoğunlukla etçil olan bu canlılar fok ve orkinos gibi büyük ve yağlı avları tercih eder.

Genellikle tehdit altında hissettiklerinde saldırabilirler. Türkiye kıyılarında yüzerken bir köpek balığıyla karşılaşmanız oldukça düşük bir ihtimaldir. Karşılaşsanız bile büyük olasılıkla sizden hızla uzaklaşacaktır.

Gerçek Tehdit Kim? İnsan mı, Köpekbalığı mı?

Ne yazık ki son 50 yılda Türkiye kıyılarında aşırı ve kontrolsüz avlanma, kıyı kirliliği ve habitatlarıın tahribi ve biyoçeşitlilikteki azalma gibi sebeplerle köpek balıkları son 50 yılda %90 oranında azalmıştır.

Yani, tehdit altında olan aslında köpek balıklarıdır. Bu canlılar, deniz ekosisteminin sağlıklı kalması için büyük önem taşır. Doğada her canlının bir rolü vardır ve köpek balıkları, deniz dengesinin koruyucularındandır.

Deniz Bizim, Korkmadan Tadını Çıkaralım!

Doğa, tüm canlılarıyla birlikte bir dengedir. Türkiye sularında yaşayan köpek balıkları bu dengenin bir parçasıdır. Onlar burada hep vardı, biz sadece onları yeni yeni fark ediyoruz. Tatilinizi yaparken, denizin keyfini sürerken endişe duymanıza gerek yok. Bilinçli olmak her zaman iyi ama unutmayın! Doğa bizden korkmuyor, biz doğayı tanımadığımız için korkuyoruz.

Bilgi Korkunun Panzehiridir

Eğer deniz canlılarına ilgi duyuyorsanız, sizi Viasea Akvaryum’da bekliyoruz! Burada köpek balıkları dahil birçok deniz canlısını yakından tanıyabilir, uzmanlarımızdan birebir bilgi alabilirsiniz. Doğaya dair korkularınızı bilgiyle değiştirin!

Dipnot:

Türkiye kıyılarında yüzerken bir balinayla bile karşılaşabilirsiniz. Ama bu da başka bir yazının konusu olsun.

Kaynak

1. Kabasakal, H. (2020). A Field Guide to the Sharks of Turkish Waters. Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Yayını.
2. Kabasakal, H. (2015). "Shark attacks against humans and boats in Turkey’s waters in the twentieth century". Annales: Series Historia Naturalis, 25(2), 93–98.
3. Öztürk, B. (2020). Preface to A Field Guide to the Sharks of Turkish Waters. Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Yayını.
4. Daily Sabah (2024). Türkiye sees 90% decline in shark population in past half century
5. Arkadaslik Yachting Jun 2025 Are There Sharks in Turkey? The Truth About Sharks in the Mediterranean
6. MDPI (Fishes Journal). (2024). Retrieved May 5, 2025 from Critically Endangered Angel Sharks in the Eastern Mediterranean: Records and Conservation Implications from the Coasts of Türkiye