14 Temmuz Köpek Balığı Farkındalık Günü, okyanusların en eski canlılarından biri olan köpek balıklarının ekosistemdeki vazgeçilmez rolünü hatırlamak ve karşı karşıya oldukları tehditlere dikkat çekmek için kutlanıyor. 2026 yılının teması olan "Gelecek İçin Yüzgeçler" (Fins for the Future), odak noktasına uzun vadeli sürdürülebilirliği ve tehdit altındaki deniz canlılarının korunmasını alıyor.

Bu tema, devam eden SAFE (Saving Animals From Extinction) kampanyalarının da temel mesajını yansıtıyor:

• Aşırı avlanmanın önüne geçerek popülasyonları güvence altına almak,
• Sürdürülebilir deniz ürünleri tüketimini küresel ölçekte teşvik etmek,
• Gelecek nesillere sağlıklı ve temiz okyanuslar bırakmak.

Özellikle Asya'da yüzgece, dünyanın farklı bölgelerinde ise etine yönelik yüksek talep, aşırı avlanmayı hızlandırıyor. Bilim insanları, popülasyonlardaki azalmanın temel nedeninin sürdürülebilir olmayan avcılık olduğunu belirtiyor. 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 70 köpek balığı türü, uluslararası ticareti denetim altına almak amacıyla CITES Ek II kapsamında korunmaktadır. Ancak asıl ihtiyaç, bu türleri listelere almanın ötesine geçerek sürdürülebilir uygulamaları yaygınlaştırmaktır.

Ekosistemin "Kilit Türü" (Keystone Species)

Köpek balıkları yalnızca okyanusların etkileyici avcıları değil, aynı zamanda deniz ekosistemlerinin dengesini sağlayan kilit türlerdir. Bu canlıların azalması yalnızca bir türün kaybı anlamına gelmez, tüm yaşamı etkileyebilecek zincirleme sonuçlar doğurur:

• Oksijen ve Fitoplankton Dengesi: Besin zincirini üstten dengeleyerek gezegenimizin oksijen kaynağı olan fitoplanktonların sağlıklı kalmasını ve deniz biyomunun çökmesini engellerler.
• Ekonomik ve Sosyal Etki: Köpek balıklarının yok olması deniz turizminin yara alması ve küresel balıkçılık ekonomisinin geri dönülemez krizler yaşaması demektir.

Bununla birlikte, köpek balıklarının biyolojik yapıları onları insan baskısına karşı son derece kırılgan hale getirmektedir:

• Çok yavaş büyürler.
• Cinsel olgunluğa oldukça geç ulaşırlar.
• Birçok deniz canlısına kıyasla çok daha az yavru dünyaya getirirler.

Görünmeyen Tehlikeler: Yan Av ve Hayalet Ağlar

Aşırı avlanmanın yanı sıra köpek balıkları için görünmez tuzaklar da mevcuttur:

• Yan Av (Bycatch): Ton balığı gibi ticari türleri hedefleyen uzun oltalar, trol ve serpme ağlara yanlışlıkla takılan birçok köpek balığı türü yaşamını yitirmektedir.
• Hayalet Ağlar: Denizlerde terk edilen ve yıllarca çözünmeyen bu plastik ağlar; balıkları, deniz kaplumbağalarını, vatozları ve köpek balıklarını yakalamaya devam ederek deniz yaşamını tehdit eder.

Bu noktada sivil toplum kuruluşlarının sahadaki çalışmaları büyük önem taşıyor. Heybeliada merkezli Deniz Yaşamını Koruma Derneği, Marmara Denizi'nde yürüttüğü temizleme çalışmalarıyla dikkat çekiyor. Derneğin kurucularından Volkan Oral ve ekibi, bugüne kadar denizden tonlarca hayalet ağ çıkararak biyolojik çeşitliliğin korunmasına eşsiz bir katkı sağladı. Sahadaki bu özverili çaba, ekosistemin iyileştirilmesinde son derece etkileyicidir.

Bilimsel Gözlem ve Kurumsal Misyonumuz: ViaSea Akvaryum

Köpek balıkları hakkında kalıcı farkındalık oluşturmanın en etkili yolu, biyoçeşitliliği yakından gözlemlemek ve doğayla doğru bir bağ kurmaktır. Holdingimizin biyoçeşitliliğe, bilimsel gözleme ve doğa koruma misyonuna verdiği stratejik desteğin bir yansıması olarak Viaport Marina Tuzla bünyesindeki ViaSea Akvaryum bu alanda kritik bir rol üstleniyor.

Yaklaşık 100 farklı türden 12 bin deniz canlısına ev sahipliği yapan tesisimizde ziyaretçilerimiz; Siyah Uçlu Resif, Beyaz Uçlu Resif ve Kahverengi Çizgili Bambu Köpek Balığı türlerini yakından inceleyebiliyor. Hedefimiz, ziyaretçilerin bu ekolojik farkındalığı sahada bizzat deneyimlemeleri ve okyanusların korunmasında aktif birer savunucuya dönüşmelerini sağlamaktır.

Gelecek İçin Ortak Sorumluluğumuz

Sağlıklı okyanuslar, yaşanabilir bir gezegenin temelidir. 14 Temmuz Köpek Balığı Farkındalık Günü, sürdürülebilir balıkçılığı desteklemek ve deniz kirliliğini azaltmak için hepimize düşen sorumlulukları hatırlatan güçlü bir çağrıdır.

"Gelecek İçin Yüzgeçler" temasıyla uyumlu olarak; holding bünyesindeki tesislerimizde tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve operasyonel çevre standartlarımızın yukarı taşınması, bu makro vizyona sunduğumuz kurumsal katkılardır. Bugün atacağımız her bilinçli adım, gelecek nesillere zengin ve nefes alan deniz ekosistemleri bırakmamızın yegâne yoludur.

Kaynakça

1. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES). (2025). CoP20 Proposal 34: Inclusion of Gulper Sharks (Centrophoridae) in Appendix II.
2. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES). Sharks and Rays (Elasmobranchii spp.).
3. Shark Trust. (2025). Sharks and Rays at CITES CoP20.
4. Australian Government, Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. (2025). 20th Conference of the Parties to the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES CoP20).